رابطه ورزش با دیابت دوران بارداری
ورزش در انواع مختلف دیابت با شیوه های متفاوتی تاثیر گذار است به نحوی که در دیابت نوع دو منجر به کاهش انسولین مصرفی شده و یا در جلوگیری از عوارض بیماری نقش موثری ایفا می کند؛ حتی گاهی در صورت همراهی آن با رژیم غذایی مناسب، نیاز به مصرف دارو نیست و در دیابت نوع یک ورزش مقدار انسولین مصرفی را کاهش می دهد ( هرچند که در این نوع دیابت نیاز به مصرف انسولین همیشه وجود دارد).

اهمیت ورزش تا به آن حد است که حتی در درمان دیابت حاملگی نیز تاثیر بسزایی دارد. با توجه به اهمیت موضوع، درباره موضوع تاثیر ورزش در دیابت حاملگی با دکتر لاله حاکمی متخصص بیماری های داخلی، مسئول کمیته آموزش و پژوهش فدراسیون پزشکی ورزشی ایران در این مورد به گفت وگو پرداختیم.
علت اصلی دیابت حاملگی، مقاومت به انسولین است علاوه بر این افرادی که دارای افزایش وزن هستند بیش از دیگران مستعد ابتلا به این بیماری می شوند؛ در هر دوی این موارد ورزش با کنترل وزن و کاهش مقاومت گیرنده های انسولینی موجب کاهش احتمال ابتلا به دیابت حاملگی می شود.

ورزش غیر از بهبود سوخت و ساز کربوهیدرات ها (مواد نشاسته ای) تاثیرات مثبت دیگری روی سیستم های قلبی عروقی، تنفسی، گوارشی و عضلات اسکلتی دارد. از آنجا که ورزشکاران مبتلا به دیابت حاملگی بیش از خانم های باردار دیگر در معرض ابتلا به فشار خون بالا هستند ورزش منظم هوازی در حد متوسط تا ملایم می تواند در کاهش فشار خون موثر باشد.

● ورزش های مناسب حاملگی
کنترل مناسب قند خون در دوران حاملگی اهمیت زیادی در پیش گیری از ناهنجاری های جنینی، بزرگی بیش از حد جنین (ماکروزومی)، کوچکی جنین و عوارض پس از زایمان دارد. ورزش با پیش گیری و کمک به درمان هیپرگلسیمی یا افزایش قند خون می تواند در این مهم مفید واقع شود. اما آنچه مهم است ورزش حتماً باید تحت نظر پزشک برنامه ریزی شود.

در این رابطه دکتر حاکمی تصریح کرد: «در حاملگی از ورزش هایی که ضربه به شکم، معلق شدن و حرکات ناگهانی دارد باید پرهیز شود. همچنین بهتر است ورزش در حد متوسط تا خفیف صورت گیرد. از آنجا که مصرف داروهای خوراکی پایین آورنده قند خون در خانم های باردار ممنوع است و انسولین برای این منظور مورد استفاده قرار می گیرد باید ورزش تحت برنامه منظم و با فاصله مساوی از وعده غذایی و تزریق انسولین صورت گیرد.
در هنگام برنامه ریزی یا تغییر ناگهانی ورزش باید قبل و بعد از جلسه ورزشی قند خون چک شود.

در صورتی که قند خون کمتر از ۱۰۰ یا بیش از ۲۵۰ باشد، ورزش باید موقتاً به تاخیر بیفتد. البته توجه به دریافت مواد غذایی مکفی در زنان مبتلا به دیابت بارداری که مایل به ورزش هستند به منظور رشد مناسب جنین ضروری است. ضمن اینکه در این افراد باید دریافت مایعات کافی مورد توجه قرار گیرد.» بنابر گفته وی در این بیماران ورزش هایی چون دوچرخه سواری ملایم، دویدن ملایم، پیاده روی و شنای ملایم می تواند مفید واقع شود.

● عدم انجام ورزش در حاملگی
به رغم فوایدی که ورزش در درمان دیابت بارداری دارد در برخی شرایط خاص حتی انجام ورزش های سبک (در دوران بارداری) ممنوعیت پیدا می کند. در این رابطه مسئول کمیته آموزش و پژوهش فدراسیون پزشکی ورزشی ایران به موارد زیر اشاره کرد: «سابقه سقط های مکرر خود به خودی، کیسه آب پاره شده، زایمان زودرس، چند قلویی، نارسایی دهانه رحم، خونریزی یا جفت سر راهی، بیماری قلبی، زجر جنینی، فشار خون بالا که به علت حاملگی ایجاد شده است، مسمومیت حاملگی، نامنظمی ریتم قلب و...»

دکتر حاکمی در پایان به خانم ها توصیه کرد قبل از حاملگی و در طول آن ورزش منظم را فراموش نکنند و از آنجا که زنان مبتلا به دیابت بارداری پس از زایمان نیز در معرض ابتلا به دیابت قندی هستند به منظور پیش گیری از ابتلا به دیابت قندی پس از زایمان نیز ورزش منظم را ادامه دهند.


مطالب مرتبط: