10 راه برای افزایش شیرمادر

شیرمادر غنی ترین منبع تغذیه نوزادن است که خداوند در وجود هر مادری قرار داده است. مادران نباید به دلخواه خود شیر دادن به نوزاد را قطع کنند، بلکه باید به نوزاد این فرصت را بدهند تا خودش شیر خوردن را رها کند. شیردهی مادر گاهی سئوالات زیر برای کسانی که به تازگی طعم مادر شدن را چشیده اند، مطرح می شود: آیا شیر مادر به تنهایی برای تغذیه نوزادشان کافی است؟ شیر مادر از لحاظ مقدار و کیفیت برای رشد نوزاد کفایت می کند؟ چگونه می توان تولید شیر مادر را به طور طبیعی افزایش داد؟ زنان در طی دوران بارداری حالات مختلفی را تجربه می کنند، مثلا یک مادر در دوران بارداری با مشکلات متعددی مثل حالت تهوع، ورم بدن و ... مواجه می شود، ولی مادری دیگر بدون داشتن این ناراحتی ها، خاطرات خوبی از دوران بارداری خود خواهد داشت. در دوران شیردهی هم مادران دچار حالات گوناگونی می شوند. برخی مادران با دادن شیر خود به نوزادشان احساس می کنند نوزادشان کاملا سیر شده است، اما برخی دیگر علی رغم دادن دفعات زیاد شیر به نوزادشان باز هم احساس می کنند نوزادشان گرسنه است و گریه می کند. در این مطلب نکات مفیدی درباره افزایش شیر به مادران ارائه می شود: 1- مادر باید به نوزاد خود اجازه دهد که هر موقع از شبانه روز، شیر او را بمکد. عمل مکیدن سبب تولید شیر بیشتر در مادر می شود. هر چه دفعات مکیدن شیر توسط نوزاد بیشتر باشد، تولید شیر نیز در مادر بیشتر خواهد بود. 2- مادر نباید خودش سینه را از دهان نوزاد بگیرد و به او شیر ندهد، بلکه باید به نوزاد فرصت دهد تا خودش شیر خوردن را رها کند. گرفتن سینه از دهان نوازد، روی محرک های طبیعی تولید شیر تاثیر منفی می گذارد. استراحت کردن به مقدار کافی به مادران شیرده توصیه می شود. بدن مادر پس از هر بار شیردهی، مقدار زیادی انرژی از دست می دهد. این انرژی از طریق تغذیه مناسب و استراحت کافی قابل برگشت به بدن خواهد بود 3- در ابتدای هر بار شیردهی، شیر مادر آبکی تر است و به تدریج به مقدار چربی آن افزده می شود، طوری که در پایان هر مرحله شیردهی، مقدار چربی که برای رشد نوزاد ضروری است، بیشتر می شود. بنابراین هر چه مدت شیردهی طول بکشد، نوزاد از چربی بیشتری استفاده می کند و کاملا سیر می شود و در نتیجه فاصله بین دو مرحله شیردهی نیز بیشتر خواهد شد و افزایش وزن نوزاد طبق منحنی رشد، طبیعی خواهد بود. 4- به مادران شیرده توصیه می شود مقدار مایعات دریافتی خود را افزایش دهند. افزایش مصرف آبمیوه های تازه و مصرف میوه و سبزی های تازه به افرایش تولید شیر کمک زیادی می کند. 5- قرار گرفتن کمتر مادر در محیط پر استرس یکی از ضروریات دوران شیردهی می باشد. متخصصان به مادران شیرده توصیه می کنند موقع استرس و یا عصبانیت، به نوزاد خود شیر ندهند، زیرا مواد سمی موجود در خون بالا رفته و وارد شیر مادر می شوند و نوزاد را تحت تاثیر قرار می دهند. 6- استراحت کردن به مقدار کافی به مادران شیرده توصیه می شود. بدن مادر پس از هر بار شیردهی، مقدار زیادی انرژی از دست می دهد. این انرژی از طریق تغذیه مناسب و استراحت کافی قابل برگشت به بدن خواهد بود. 7- مادران شیرده حداقل 500 کالری بیشتر از حالت عادی در روز نیاز دارند. اگر کمتر از این مقدار کالری دریافت شود، میزان شیر تولید شده در مادر نیز کمتر خواهد بود. متاسفانه برخی مادران پس از زایمان، رژیم های سخت لاغری می گیرند و در نتیجه شیرشان کم می شود. دم کرده شنبلیله 8- یکی از مهم ترین و موثرترین گیاهان برای افزایش تولید شیر مادر، شنبلیله می باشد. این گیاه را می توان به صورت دمنوش شنبلیله مصرف کرد (تصویر کناری). مصرف گیاه رازیانه نیز برای افزایش تولید شیر به مادران توصیه می شود. 9- اگر نوزاد ساعات طولانی می خوابد و برای شیر خوردن بیدار نمی شود، مادر باید او را به آرامی بیدار کند و شیر دهد. این کار علاوه بر افزایش رشد نوزاد، سبب تخلیه شیر از سینه مادر می شود و مادر کمتر دچار درد و ناراحتی در سینه می گردد. 10- به مادران شاغل توصیه می شود برای زمان هایی که در خانه نیستند، هر چند ساعت یک بار شیر خود را بدوشند و تحت شرایط مناسب نگهداری کنند. این کار علاوه بر تداوم تولید شیر در سینه مادر و جلوگیری از خشک شدن آن، می تواند منبع غذایی خوبی برای نوزاد در غیبت مادر باشد. توصیه هایی برای افزایش چربی شیر مادر به نوزاد خود اجازه دهید تا یک سینه را کاملا بمکد و سپس از سینه دیگر به او شیر دهید. در غیر این صورت، میزان چربی دریافتی او کم می شود و سرعت رشد او کاهش می یابد، زیرا همانطور که گفته شد شیر مادر در ابتدای شیردهی آبکی تر است و به تدریج به میزان چربی آن افزوده می شود. شیر ابتدایی سینه ها حاوی مقادیر زیادی آب است و قسمت انتهایی آن حاوی مقادیر زیادی چربی می باشد اگر پزشک متخصص اطفال تشخیص دهد که میزان رشد کودک شما کندتر از حد طبیعی است و میزان چربی دریافتی او از شیر مادر کم است، می توانید به این طریق عمل کنید : قبل از شیر دان به نوزاد خود، ابتدا چند دقیقه شیر سینه خود را بدوشید و سپس به کودک خود شیر دهید، زیرا شیر ابتدایی سینه ها حاوی مقادیر زیادی آب است و قسمت انتهایی آن حاوی مقادیر زیادی چربی می باشد. البته این روش شیر دادن برای مدت طولانی اصلا توصیه نمی شود و حتما باید با پزشک خود در این باره مشورت کنید. هشدار برخی قرص ها و یا حتی گیاهانی که مدعی افزایش تولید شیر در مادر هستند، عوارض جانبی ایجاد می کنند. عارضه هایی مانند واکنش های آلرژیک و انقباضات و درد رحمی. بنابراین حتما قبل از مصرف هر گونه دارو و مکملی، با پزشک خود مشورت کنید. حجم شیر مادر رابطه ی مستقیمی با تکرر شیردهی دارد و تغذیه مکرر نوزاد با شیر مادر موجب تولید شیر بیشتر می شود. نیاز مادر شیرده حدود ۵۰۰ کیلوکالری بیش از دوران قبل از بارداری افزایش پیدا می کند. برای تأمین این مقدار کالری علاوه بر مصرف مواد غذایی مقوی شامل انواع چربی ها و پروتئین، از چربی های ذخیره شده در بدن مادر در دوران بارداری نیز استفاده می شود و دریافت کالری ناکافی موجب کاهش تولید شیر می شود . تعدادی از گیاهان ومواد غذایی با مکانیسم های مختلف و از طریق تحریک غدد تولید شیر باعث افزایش شیر مادران می شوند، که به شرح زیر می باشند:گیاهانی مانند ریحان، بادام زمینی، ترخون، زیره و رازیانه معطر خاصیت ضد نفخ داشته و با ورود به شیر مادر از دل درد کودک جلوگیری می کنند. ریحان جزء گیاهان معطر و دارای خاصیت ضد نفخ برای مادر و کودکان است و رازیانه نیز همانند ریحان دارای همان خاصیت به اضافه دارای هورمون های گیاهی است که از طریق تحریک با غدد مترشحه شیر باعث افزایش شیر مادران شیرده می شود . سیاه دانه نیز با خاصیت ضد درد، ضد سرطان، هضم کننده غذا، کاهش دهنده پرفشاری خون باعث افزایش شیر مادران می شود و مصرف روزانه ۲ گرم سیاه دانه بلامانع است که بهتر است دانه ها له تا اثر آن ها بیشتر شود. تاکنون عوارض جانبی از سیاه دانه مشاهده نشده و مصرف آن در دوران بارداری توصیه می شود . مجموعه مواد غذایی موجود در اسفناج برای زیاد کردن شیر بانوان کاملا موثر است . مصرف دم کرده گل بابونه در ازدیاد شیر بانوان موثر است. خوردن تخم ترب به اندازه ۲ گرم در شبانه روز باعث زیاد کردن شیر می شود. مصرف شوید و تخم شوید اثر آرام بخش در ناراحتی های عصبی داشته و افزاینده شیر بانوان است . خوردن لوبیا پخته، به صورت های غذایی زیاد کننده ی شیر بانوان است. آب هندوانه زیاد کننده شیر بانوان شیرده می باشد. گندم را بو دهند با دانه های کنجد و نبات، قاووت نموده میل کنند . آب گوشت تهیه نموده که دارای نخود و لوبیا باشد و مقدار ۲۰۰ گرم سرکه شیره در آن مخلوط نموده میل کنند . خوردن کاهو با سرکه شیره در ازدیاد شیر نافع است . خوردن گرمک موجب ازدیاد شیر است . ماءالشعیر را با شربت نیلوفر میل نمایند . خوردن سیب ترشی شیر مادران را زیاد می کند . خوردن ماش پخته زیاد کننده ی شیر است . خوردن آب هویج برای ازدیاد شیر مفید است. قسمت دوم- تناسب اندام در دوران شیردهی ومواد غذایی که مادران شیرده از خوردن آن بایستی اجتناب نمایند کاهش وزن بعد از زایمان باید تدریجی صورت گیرد تا بر مقدار شیر مادر تاثیر نگذارد . لازم به ذکر است که شیردهی خود سبب کاهش تدریجی وزن مادر می شود، با این شرط که مواد مغذی لازم با مصرف مواد غذایی مناسب برای مادر تامین شود . کاهش وزن در دوران شـیردهی باید بیشـتر متکی بر افزایش تحرک و انجام فعالیت های بدنی باشد تا کم خوری و محدود کردن رژیم غذایی. وزن گــیری مناسب شیرخوار در طول دوران شیرخوارگی بخصوص ۶ ماه اول نشان دهنده کافی بودن مقدار شیر مادر می باشد و مادر با اطمینان از کافی بودن شیرخود می تواند کمتر از ۴۵۰ گرم در هفته کاهش وزن داشته باشد. مادر شیرده حتی اگر مبتلا به سوء تغذیه باشد می تواند شیر تولید کند اما باید توجه داشت که در چنین شرایطی ذخایر غذایی بدن مادر صرف تولید شیر می شود و در نتیجه مادر به دلیل تخلیه ذخایر بدنی خود و احساس ضعف ، خستگی و بی حوصلگی توان مراقبت از کودک را نخواهد داشت. بنابراین تغذیه مناسب مادر در دوره شیردهی برای پیشگیری از سوء تغذیه او که هم سلامت مادر را به خطر می اندازد و هم در مراقبت از کودک اختلال ایجاد می کند حائز اهمیت است در صورت تغذیه نادرست و ناکافی در دوران شیردهی، مادر بیش از شیرخوار متضرر می شود و با عوارضی همچون پوکی استخوان، مشکلات دندانی، کم خونی و ..... مواجه خواهد شد . اگـر چـه ورزش مـنـظـم و در حد متعادل در زنانی که قبل از بارداری از نظر جسمانی متناسب بوده اند مانعی در برابر شیردهی نیست اما گاهی دیده شده پس از فعالیت بدنی شدید و ورزش مادر شیرده ، به علت ورود اسید لاکتیک به شیر، طعم تلخ در شیر ایجاد می شود و شیرخوار از خوردن شیر امتناع می کند . بنابراین ۵/۱ ساعت پس از ورزش اقدام به شیردهی نمایید. مادران در دوران شیر دادن چه غذاهایی رانباید بخورند؟ در بعضی از مادران شیرده,با مصرف غذاهایی مانند گوجه فرنگی,توت فرنگی,پیاز ,سیر ,سبزیجات خام ,انواع کلم,ادویه جات و چاشنی ها,مشکلات گوارشی یا شلی مدفوع,مخصوصا"در ماههای اول تولد در کودک ایجاد می کند و ممکن است شیر آنها بوی آن ماده غذایی را بدهد.وحتی میوه هایی مانند زرد الو والو و خوردن بیش از حد بعضی میوه ها مانند هندوانه و هلو ممکن است باعث ایجاد گاز در روده ودردهای شکمی کودک گردد. قسمت سوم – تغذیه صحیح در دوران شیردهی و میزان افزایش نیاز به موادغذایی در دوران شیردهی مادرانی که به فرزندان خود شیر می دهند روزانه ۷۰۰تا۸۵۰ میلی لیتر شیر تولید می نما یند که محتوی۳۳۰ میلی گرم کلسیم به ازاء هر لیتر می باشد که برای تولید آن حداقل باید ۵۰۰ کا لری علاوه بر نیاز معمول یک خانم میانسال انرژی مصرف نمایید . تغذیه مناسب برای مادر و فرزند وی اهمیت ویژه ای دارد . مصرف آب خود را روزانه افزایش دهید ( حدود یک لیتر روزانه ) تا به حد ۵/۲ تا ۳ لیتر روزانه برسد . مادران شیرده در ساعاتی از روز زمان شیردهی احساس تشنگی بیشتری دارند چون آب مصرفی آنها وارد شیر می شود . لازم به ذکر است تولید شیر مادر بستگی به مقدار مصرف مایعات ندارد به عبارت دیگر افزایش مصرف مایعات سبب افزایش تولید شیرنمی شود . درطی دوران شیردهی نیاز به انرژی و مواد مغذی بیش از دوران بارداری و حدود ۵۰۰ کیلو کالری می باشد .که با افزودن دو واحد از گروه غلات، دو واحد از گروه میوه جات، یک واحد لبنیات، یک واحد گوشت یا حبوبات، یک واحد سبزیجات به رژیم غذایی روزانه مادر می توان این افزایش نیاز را برآورد نمود. در این دوران نیاز به مایعات نیز افزایش می یابد ولی باید توجه نمود که مصرف بیش از اندازه مایعات سبب افزایش تولید شیر نخواهد شد. از نظر ویتامینها، غذای مادر شیرده باید حاوی مقادیر زیادی مواد مغذی باشد. مقدار ویتامین موجود در شیر مادر عمدتا" انعکاسی از مقدار ویتامین مصرفی مادر است . از نظر املاح معدنی، برخی از این مواد مانند کلسیم، فسفر، آهن و روی بدون دخالت تغذیه مادر، از ذخایر بدن او در شیر وارد می شوند. اما مقدار برخی املاح همچون ید در شیرمادر ارتباط مستقیمی با تغذیه او دارد. توصیه می شود مادران شیرده همچون دوران بارداری از نمک یددار تصفیه شده به مقدار کافی و با شرایط نگهداری مناسب استفاده کنند یعنی با نگهداری نمک یددار در ظروف در بسته و دور از نور ید موجود در نمک را حفظ کنند . همچنین توصیه می شود جهت پایدار ماندن ید در غذاها، نمک در انتهای پخت به غذا اضافه شود .
مطالب مرتبط: